HỘI THẢO PHIÊN DỊCH NGÔN NGỮ KÝ HIỆU 2026: HƯỚNG TỚI CHUYÊN NGHIỆP HÓA NGHỀ PHIÊN DỊCH NGÔN NGỮ KÝ HIỆU TẠI VIỆT NAM
Ngày 19/8/2026, tại Hà Nội, Hiệp hội Vì Giáo Dục Cho Mọi Người Việt Nam (VAEFA) tổ chức Hội thảo Phiên dịch Ngôn ngữ ký hiệu 2026 với chủ đề “Hướng tới chuyên nghiệp hóa nghề phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu tại Việt Nam”.
Trong bối cảnh người điếc ngày càng tham gia sâu rộng vào các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhu cầu đảm bảo về số lượng và nâng cao chất lượng phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu (NNKH) tại Việt Nam ngày càng trở nên cấp thiết. Tuy vậy, việc đào tạo phiên dịch viên NNKH vẫn chưa được ghi nhận trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt ra câu hỏi về việc chuẩn hoá và chuyên nghiệp hoá nghề này. Tiếp nối những hoạt động hỗ trợ phiên dịch NNKH trước đó, VAEFA tổ chức Hội thảo này nhằm làm rõ thực trạng, nhu cầu và thách thức trong đào tạo phiên dịch viên NNKH hiện nay; đồng thời mong muốn tạo ra một diễn đàn để các bên liên quan thảo luận, xác định những ưu tiên, định hướng và cơ chế phối hợp nhằm thúc đẩy quá trình chuyên nghiệp hóa nghề phiên dịch NNKH tại Việt Nam.
Hội thảo có sự tham gia TS. Tạ Ngọc Trí - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Giáo dục Trẻ khuyết tật và Trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, TS. Vũ Thị Hạnh - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục (trước đây là Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam), TS. Vũ Văn Hà – Phó Trưởng phòng phụ trách, Phòng Giáo dục Thường xuyên, Cục Giáo dục Nghề nghiệp, Giáo dục Thường xuyên (Nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Thanh tra, Tổng cục GDNN); Ông Vũ Văn Uý, Phó Trưởng phòng Người khuyết tật, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế; TS. Đỗ Thị Thảo, Phó Hiệu trưởng trường Khoa học phát triển trẻ thơ, Trưởng khoa Khoa GDĐB, ĐHSPHN; đại diện các trường đại học và cao đẳng; các tổ chức quốc tế và tổ chức xã hội; các tổ chức của và vì người khuyết tật nói chung và người điếc nói riêng; các cơ sở đào tạo NNKH; chuyên gia, nhà nghiên cứu, phiên dịch viên NNKH, cha mẹ và đặc biệt là đại diện cộng đồng người điếc từ nhiều địa phương trên cả nước. Hội thảo được diễn ra với hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đã thu hút sự tham gia đông đảo của các quý vị đại biểu đến từ nhiều địa phương ở các vùng miền khác như Đà Nẵng, Huế, Khánh Hòa, Đồng Nai, thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ. Sự quan tâm và ủng hộ nhiệt tình từ đông đảo các đơn vị cho thấy sự vào cuộc của các bên và tính cấp thiết của chủ đề phiên dịch NNKH tại Việt Nam.
Chương trình mở đầu bằng những chia sẻ từ chính cộng đồng người điếc về trải nghiệm sử dụng dịch vụ phiên dịch NNKH, qua đó nhấn mạnh vai trò cầu nối quan trọng của phiên dịch viên trong việc hỗ trợ người điếc tiếp cận thông tin và tham gia toàn diện vào mọi mặt của đời sống xã hội và khẳng định “Đối với người điếc, một thông tin được phiên dịch đúng hay sai có thể ảnh hưởng rất nhiều: hiểu hay không hiểu bài học, đặt đúng câu hỏi hay không, lựa chọn đúng phương án hay thậm chí liên quan đến sức khỏe và sự an toàn của chính mình. Vì vậy, cộng đồng người Điếc không chỉ cần “có người phiên dịch”, mà cần “có phiên dịch chất lượng”. Tiếp đó, các chuyên gia và các phiên dịch viên giàu kinh nghiệm đã trình bày kết quả khảo sát về đặc điểm, xu hướng chuyển dịch và những vấn đề đặt ra đối với nghề phiên dịch NNKH tại Việt Nam; thực trạng và giải pháp trong đào tạo phiên dịch viên, cũng như chia sẻ một mô hình đào tạo đang được triển khai tại Công ty TNHH Dịch vụ Nắng Mới.
Một nội dung trọng tâm của Hội thảo là Tọa đàm “Những khả năng hướng tới chuyên nghiệp hóa nghề phiên dịch NNKH tại Việt Nam”, với sự tham gia của đại diện đến từ Cục Giáo dục Nghề nghiệp – Giáo dục Thường xuyên, Đại học Sư phạm Hà Nội và TS. Nguyễn Thị Hòa - chuyên gia đầu ngành về Giáo dục dành cho người điếc và phiên dịch NNKH tại Việt Nam. Phiên tọa đàm cùng phần thảo luận mở đã tạo ra không gian đối thoại để các bên trao đổi về những yêu cầu đặt ra trong việc đào tạo phiên dịch viên NNKH theo các hình thức và cấp độ khác nhau như chương trình đào tạo sơ cấp, trung cấp nghề và đào tạo đại học; đồng thời cũng mở ra những hướng đi khả thi cho việc đào tạo, công nhận năng lực và từng bước xây dựng lộ trình phát triển nghề phiên dịch NNKH một cách chính quy và bài bản tại Việt Nam.
Thông qua những trao đổi đa chiều giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, chuyên gia, đội ngũ phiên dịch viên, cha mẹ và cộng đồng người điếc, Hội thảo kỳ vọng góp phần xác định các ưu tiên và hướng đi phù hợp cho quá trình chuyên nghiệp hóa nghề phiên dịch NNKH theo từng giai đoạn, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp giữa các bên liên quan để từng bước xây dựng đội ngũ phiên dịch viên chuyên nghiệp. Đây là một nỗ lực nhằm góp phần thực hiện nhiệm vụ cụ thể nhóm B số 2.2.5 trong trong Quyết định số 916/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Phê duyệt Kế hoạch tăng cường thực thi hiệu quả Công ước về Quyền của Người khuyết tật và các khuyến nghị phù hợp của Uỷ ban về Quyền của Người khuyết tật được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành ngày 21 tháng 5 năm 2026.
